گفتگو با دکتر امیررضا معتمدی ، سرپرست جلوه های بصری سریال یوسف پیامبر
گزارشگر : مریم ثابت قدم  اصفهان

 

لطفاً خودتان را معرفی بفرمایید و به اجمال در مورد فعالیت ها و تجربیات خود در صنعت جلوه های بصری صحبت کنید.

امیر رضا معتمدی هستم. متولد 1348 که تحصیلاتم را در رشته پزشکی به اتمام رساندم. مدت چهارده الی پانزده سال است که مشغول فعالیت در حوزه جلوه های بصری سینما و تلوزیون هستم.

از زمان آغاز به کار ، عمده فعالیت های من در تیزرهای تبلیغاتی بود. سپس به شکل موشن گرافیک در برنامه ها و سریال های تلوزیونی و سینما ادامه یافت . اولین نسخه ای که در ایران بطور جدی کار شد سریال " محاکمه " به کارگردانی حسن هدایت بود که از صد دقیقه جلوه های بصری برخوردار بود . در این سریال ، از تکنیک پرده آبی بهره گرفتیم. بطوری که نماهایی را که از داخل دکور ضبط می شد با پس زمینه های موجود ترکیب می کردیم. در آنزمان آنقدر کار به خوبی پیش رفت که کسی متوجه وجود چنین تکنیکی نشد.

 

توضیحات تصویر 1 در نمای حرکت عرضی در کادر اکستریم لانگ شات از روستای فدان. همانطور که در تصاویر مربوطه مشاهده می گردد روستا از نشانه های پشت صحنه پاکسازی شده، و خانه ها و نخلها بطور زنده و متحرک تکثیر عرضی و عمقی شده اند، نیمه ناقص معبد کامل شده و فضای اطراف معبد نیز اصلاح گردیده است. از آنجا که پلان از نوع متحرک است، تراکینگ عناصر متحرک و تثبیت لرزشهای دوربین جزو لاینفک مراحل اجرایی بشمار میروند.

اولین نسخه سینمایی که در این حوزه کار شد ، فیلم " عشق فیلم " به کارگردانی آقای وحید زاده بود که حدود سه دقیقه جلوه های بصری داشت. فیلم بطور حرفه ای در خارج از ایران اسکن شد و کارهای گرافیکی آن در رایانه انجام گرفت و سپس بر روی نگاتیو مجدداً ضبط ( record ) گردیده و به داخل فیلم بازگشت.

در مورد تکنیک اسکن کمی برایمان صحبت کنید. اصولاً طی چه فرایندی اینکار انجام پذیر است؟

فریم های نگاتیوی وارد دستگاهی به نام film scanner می شود و با رزولیشن بالا که حداقل باید 2k باشد ؛ اسکن و دیجیتایز شده و سپس به فایل های کامپیوتری مبدل می شوند که مارا قادر می سازد بر رویشان کار کنیم و خروجی را به شکل فریم های دیجیتالی به بخشی به نام film recorder تحویل دهیم. این تصاویر را به نگاتیو برمی گردانیم .در اینصورت این نگاتیو ها در کنار سایر نگاتیوها در اختیار کارگردان قرار می گیرد.

 

توضیحات تصویر 2 در نماهای فیکس که ساده تر از این نما هستند نیز روستای فدان تکثیر گردیده، در این نماها سوله های موجود و اضافی در نما حذف گردیده، نمیه ناقص آتشکده ساخته شده، شهر بطور عرضی تکثیر گردیده، پرنده و عناصر زنده به کادر مربوطه اضافه گردیده است.

 

پیش از این که من به فعالیت در این حوزه بپردازم ، نمونه های کوچکی از جلوه های بصری در سینما و تلوزیون استفاده شده است. نظیر فیلم "  من زمین را دوست دارم " که شما در صحنه ای،  آقای علیرضا خمسه را می بینید که دماغ خود را می کشد و آن مانند پینوکیو طویل می شود. خوب نمونه هایی نظیر سریال امام علی بود که در یک صحنه از آن، مردی به سگی تبدیل می شود و یا در فیلم روز واقعه شاهد پلانی هستیم که شامل نماهای قرمز و خونین شدن خورشید است. البته در آنزمان این صنعت یا فاقد  film scanning بودند و یا اگر هم که از آن برخوردار بودند ؛ بطور دستی تک تک فریم ها را اسکن کرده و به دشواری آن ها را در پروژه تثبیت می کردند. بعلاوه اغلب قسمت های پلان نیز فیکس و ثابت بوده است. اما امروزه ، اینکار در film scanning به سهولت انجام می گیرد.

پس از " عشق فیلم " تجربه کوتاهی در فیلم " تپش " یا " خواب های برفی " به کارگردانی آقای فرح بخش  داشتم. در این پروژه باید پنجره های هتل بزرگ تهران را آتش می زدیم و از آنجا که این رخداد در هتل امکان پذیر نبود ؛ از جلوه های بصری استفاده شد.

 

توضیحات تصویر 3 از آنجا که فیلمبرداری در شب برای نماهای لانگ شات و اکستریم لانگ شات بدلیل عدم امکان نورپردازی این فضاهای بزرگ امکانپذیر نمی باشد از روش روز به شب استفاده میشود. از مزایای این روش میتوان به عدم نیاز به نورپردازی، نزدیک بودن جنس نور به واقعیت نور شب، عدم ایجاد نورهای موضعی با افت مسافتی و امکان اصلاح گاما و کنتراست در مرحله پس تولید اشاره نمود. البته در این نماها وقتی آسمان رویت می گردد درج ستاره و ماه با اکسپوز مناسب نیز از مزایای این روش بشمار می رود زیرا در فیلمبرداری از نماهای شب، اکسپوز ماه و ستاره در کنار اجزای دیگر همیشه کاری دشوار با نتیجه نامطمئن بوده است.

 

سپس ، نخستین کار بزرگ سینمایی در صنعت جلوه های ویژه با فیلم " سیزده گربه روی شیروانی " رخ داد. که از سیزده دقیقه جلوه های بصری ، تنها چهار دقیقه و نیم نخست فیلم  که بلافاصله بعد از تیتراژ قابل  مشاهده بود ؛کاملاً فضایی متمایز از فیلم داشت. این پلان ها در استودیو صبا اسکن  هاکسبری شده و با پرینت موجود در این مرکز پرینت شده بودند. متاسفانه به دلیل ساختار ضعیف داستانی ، چندان مطرح نشد و تنها جلوه های بصری آن مورد توجه قرار گرفت و در جشنواره فجر همان سال جایزه ویژه ای را از آنِ خود ساخت.

در آن زمان هنوز فعالان زیادی در صنعت قابل مشاهده نبود. اما به تدریج انیماتورها وارد این فضا شدند. خوشبختانه نگرش کنونی، دقیق تر از گذشته است . آنزمان بیشتر تجربی کار می شد و کارگردانان بطور جدی صنعت جلوه های بصری را مورد توجه قرار نمی دادند و یا تنها در هنگام اصلاح پلان آسیب دیده ، دست به دامان این صنعت می شدند. اما اکنون چنین نیست.

اگر به خاطر داشته باشید در فیلم " دوئل" صحنه های زیر آب وجود دارد که از تکنیک ما بهره برده اند. بطوری که با یک دوربین کوچک هندی کم از زیر آبهای جزیره کیش فیلمبرداری شد . باید این نماهای آبی را به رودخانه اروند رود تبدیل می کردیم. فریم های ویدئویی متناسب با رنگ و نور سینمایی تنظیم شده و سپس به فریم های مستقل مبدل شدند؛ کادر سینمایی یافتند .در نهایت ما به آب ، غبار افزوده و فریم به فریم تحویل film recorder دادیم و کسی هم متوجه این اقدامات نشد.

 

 

توضیحات تصویر 4 در یکی از نماهای شب که نمای نیایش حضرت یعقوب (ع) بود، علاوه بر تغییر نور نما نیاز به حضور نوری موضعی بر روی حضرت یعقوب وجود داشت. در این نما نور موضعی که با حرکتی آرام بازیگر را میپوشاند بطور حجمی ساخته و بر روی نما ترکیب گردید. این نما از نوع محسوس بشمار می رود چرا که حرکت آرام نور به سمت پایین اتفاقی ناممکن در ادراک بشمار می رود.

 

در طی این زمان تجربیات متفاوتی را تجربه کردیم تا اینکه سریال حضرت یوسف مطرح شد این سریال در نوع خود اولین نمونه ای است که به روش 35 میلیمتری با دوربین BL فیلمبرداری و 65 دقیقه جلوه های بصری آن نیز بر روی راشهای اسکن شده با استاندارد 2k توسط استودیو صبا اجرا گردیده است و مثال خوبی از انواع محسوس و نامحسوس جلوه های بصری از دیدگاه مخاطب است.علت مراجعه به ما ، خواب هایی بود که در این سریال وجود داشت و بطور واقعی قابل فیلمبرداری نبود. این خواب ها را پس از تحلیل به دو بخش متمایز کردیم. بخشی که باید بطور واقعی فیلمبرداری می شد و بخشی که با تکنیک matte painting موجود در نرم افزار after effect اجراء می شد.برخی از کارها نیز ، کولاژ تصاویر دیگری بود که از قصرها و بناهای تاریخی مصر در شرکت سینمایی دفاع مقدس ماکت سازی شده بود. بطوری که برخی تصاویر از این ماکت ها را کولاژ کرده و بریده و سپس در مکان های دیگری طی استفاده از نرم افزار after effect و یا با مدل سازی دو بعدی و سه بعدی ، تکثیر می کردیم .

 

                                        صفحه 1                    صفحه 2                  عناوین مطالب