جایزه هانس کریستین آندرسن و دیوید آلموند

گرداورنده و مترجم : مریم ثابت قدم اصفهان

زهره قایینی، رئیس هیئت داوران مهم ترین جایزه ادبیات کودک جهان ، طی یک کنفرانس مطبوعاتی در جریان نمایشگاه بین المللی کتاب کودک بولونیا و به نمایندگی از دیگر داوران، برنده جایزه در بخش نویسندگی  _ دیوید آلموند - را معرفی کرد. این جایزه هر دوسال یکبار از سوی داوران برگزیده دفتر بین المللی کتاب برای نسل جوان به بهترین نویسندگان و تصویرگران ادبیات کودک در سراسر جهان اهدا می شود. از ایران تاکنون فرشید مثقالی در سال 1353 موفق به اخذ این جایزه شده است. هر چند امسال  احمدرضا احمدی نویسنده ایرانی نیز در جمع پنج نامزد نهایی دریافت جایزه هانس کریستین آندرسن بود.
دیوید آلموند در سال ۱۹۵۱ میلادی در انگلستان زاده شد. دوران کودکی‌اش با «قصه‌های شاه آرتور»، گذشت. در نوجوانی داستان‌های تخیلی و ارنست همینگوی را کشف کرد و در جوانی، با مطالعه آثار ملوین بورجس، فیلیپ پولمن و گابریل گارسیا مارکز دامنه مطالعات خود را گسترش داد.

 

آلموند از نوجوانی، به نوشتن داستان پرداخت و هنوز هم هنگام بازدید از مدارس، کتابچه‌های دست‌نویس خود را به دانش‌آموزان نشان می‌دهد تا به آن‌ها ثابت کند کتاب به قفسه‌ها راه نمی‌یابد مگر آنکه تلاشی پیوسته پشت آن باشد. آلموند در خانواده‌ای کاتولیک مذهب و پرجمعیت بزرگ شد و در کودکی، مرگ خواهر نوزادش را تجربه کرد که تاثیر آن در نوشته‌هایش به چشم می‌خورد.

نخستین داستان‌های این نویسنده در رادیو خوانده شد که کتاب «ستارگان دنباله‌دار» عنوان مجموعه آن‌هاست. آوازه او با کتاب «اسکیلیگ» که اولین کتابش برای نوجوانان بود، به گوش رسید. این کتاب جوایز زیادی را نصیب او کرد.  اسکلیگ داستانی تخیلی است درباره موجودی ماورائی که دوبال و بدنی پرگونه دارد. نوجوانی به نام مایکل ، اسکلیگ را در انباری داخل حیاط شان پیدا نموده و به همراه دوست مشترکش به نام مینا ، با او ارتباطی عاطفی برقرار می سازد. این ارتباط به آزاد شدن روح اسکلیگ و به استفاده ماورای الطبیعه از قدرت اسکلیگ برای درمان خواهر کوچک مایکل منجر میشود.

وی پس از آن نیز چند کتاب موفق نوشته است که «بوته زار کیت»، «چشم بهشتی» و «قلب مخفی» از آن جمله‌اند.
در بوته زار کیت ، کیت پسری سیزده ساله است که به تازگی با خانواده اش به زادگاه پدر آمده تا پس از مرگ مادر بزرگ ، پدر بزرگش تنها نباشد. این شهر کوچک در گذشته ساکنانی معدنچی داشته است. کیت از خاطرات پدر بزرگ از معدن ، داستانهای زیبایی می نویسد که مورد توجه معلم ادبیات قرار می گیرد. او دو دوست متفاوت دارد . الی دختری شاد و پر شور که عاشق بازیگری است و دیگری اسکیو که رفتاری خشن و ناهنجار دارد. او نقاشی هنرمند است که به دلیل بد رفتاری پدر حسادت و نفرت در دل دارد. کیت شرایط او را درک می کند و به او  کمک می کند تا خود را دریابد.
این داستان رئالیسم بلند با درونمایه ای اجتماعی ، عرفانی است و موضوع آن تأثیر محیط در رشد روانی انسان ها و ناهنجاری های رفتاری دوران بلوغ است. شخصیت اصلی و روایتگر داستان ، پسری سیزده ساله است که با خود و ذهنیات خود ، دیگران و جامعه در کشمکش است. او نویسنده است و در محیط گرم و صمیمی خانواده با عشق بزرگ شده است.پدر بزرگ ، شخصیت دیگری است که رفته رفته در دالان تاریک فراموشی قدم می گذارد اما هر بار بخشی از قصه ها و خاطرات و باورهایش را به کیت منتقل می کند و به او نوید می دهد که رودخانه زندگی جاری است. در واقع مرگی وجود ندارد بله یکی می میرد و دیگری به دنیا می آید. زبان داستان عاطفی ، همراه با جملات کوتاه و توصیفی است که با بار ادبی خود اثر گذار در مخاطب است. تنها تصویر کتاب ، تصویر روی جلد است که مضمون داستان و معانی ژرف آن را بیان می کند.

 کارهای دیوید آلموند ترکیبی از جهان واقعی معاصر و فانتزی، تضادهای قومی و تجربه‌های ارزشمند است. آلموند در پی آن است که نشان دهد دنیای فراطبیعی چگونه می‌تواند باشد. دنیایی که در آن، واقعیت و افسانه، حقیقت و دروغ با چرخشی خلاقانه به یکدیگر تبدیل می‌شوند. او سرسختانه بر این باور است که در نوشتن برای کودکان نباید تاریکی‌ها و نگرانی‌ها را پشت پرده قرار داد؛ با آن که چنین آثاری باید امیدوارکننده هم باشند. همچنین معتقد است که مرزی قطعی میان واقعیت و خیال وجود ندارد.
او در اکثر آثارش از فضاهای گوتیک استفاده می کند و عناصر دیگر وحشت را به کار می گیرد . منتقدان از کتاب «بوته زار کیت» به عنوان یکی از نمونه های درخشان این گونه ادبی نام میبرد. دیوید آلموند وقتی در فستیوال اِدینبورگ نمایش های تنظیم شده بر اساس کتاب «اسکلیگ» و «بوته زار کیت» را روی صحنه دید گفت: نمایش اسکلیگ و بوته زار کیت را دیدم و خیلی هیجان زده شدم [. . . .  ] بازی های خوب، موسیقی محشر، و در بعضی لحظات (بعضی صحنه ها) واقعاً تکان دهنده و هولناک بودند.
ساختار داستان های او گاه ساده و بیشتر پیچیده هستند، شخصیت های ماندگار، فضاهای به یاد ماندنی، نمادگرایی زبان غنی و کم نظیر او موجب شهرت جهانی او شده است. همه آثار این نویسنده موفقیت هایی را پیش چشم خواننده می گذارد که موجب هراس و اضطراب او می شود اما در نهایت او را به دنیایی پر از روشنایی وامید رهنمون می شود . او در سال ۲۰۰۸ نامزد دریافت جایزه هانس کریستین اندرسن و نیز نامزد جایزه «آسترید لیندگرن» در سال ۲۰۱۰ شده است.

 

 

کتاب گِل آخرین اثر دیوید آلموند ،( در ایران این کتاب با ترجمه شهلا انتظاریان در انتشارات ققنوس به چاپ رسیده است. این داستان به روش رئالیسم جادویی نوشته شده و به خلقت انسان از گل می پردازد.) این کتاب در فستیوال کتاب کودک پارما ایتالیا نیز جایزه کسب کرده است. جایی که کودکان قرار های ملاقات متعددی با آلموند داشته اند.

به نظر می رسد کتاب گل از فضای مشابه اسکلیگ برخوردار است ؛شاید حتی دلگیر تر هم باشد. این رمان چطور خلق شد؟

دیوید آلموند : تم اصلی کتاب گل اغلب از نوشته هایم حاصل آمده است. اینچنین تصمیم گرفتم با دادن یک نقش کلیدی به آن فضای داستان را در شهری که به خوبی می شناسم رقم زنم. یقیناً تحت تأثیر ادبیات گالم که در این اواخر به تکمیل آن پرداخته بودم ؛ قرار گرفتم. تمام این عناصر در یک داستان گرد آمدند. داستانی که به روایت مرحله خاصی از زندگی هر یک از ما یعنی دوره بلوغ می پردازد.خوب در این دوره است که کشف احتمالات صورت می گیردو پرسشهایی نیز از دنیای پیرامون خود و حتی خودمان مطرح می کنیم.در حقیقت نگاشتن همواره همین کشف احتمالات بی نهایتی نظیر زمان بلوغ است. چه در زمان نوشتن و چه در این مرحله خاص از رشد همواره به دنبال دنیای جدیدی هستیم.

فکر می کنید که پایان اسکلیگ ، کودکان و حتی بزرگسالان را تحت تأثیر قرار داد؟

دیوید آلموند : اسکلیگ نخستین داستانی بود که به رشته تحریر در آمد زمانی که دریافتم که برای کودکان و نوجوانان منتشر شده ؛ بسیار شادمان شدم. احساس آزادی بیشتری داشتم. این کتاب ، بسیار برایم با اهمیت بود. زیرا این کتاب را بواسطه احساساتی که از درون و از زندگی خصوصی خودم نشأت می یافت نوشته بودم. فکر می کنم نگاشتن یک کتاب یک عمل شجاعانه باشد. با اسکلیگ  ، احساسات دردآوررا نیز آزمودم و به هر حال یک ریسک احساسی را تجربه کردم.به نظر می رسد هر نویسنده ای با هر میزان سن ، نیروی بیشتری را در خود بازمی یابد.

در رمان هایتان موضوعاتی  به چشم می خورد که پیوسته تکرار می گردند. یکی از این موضوعات ، وجود تفاوتها است. 

دیوید آلموند : بله درست است. موضوعاتی است که نیازمندم پیوسته با آن مواجه شوم.فکر می کنم موضوع تفاوت در سن بلوغ خیلی قابل توجه بود. در همین دوران است که افراد تصور می کنند که متفاوت هستند و در واقع شادمانی ها و دردهایشان را کسی جز خودشان تاکنون نیازموده است.و در حقیقت بواسطه همین احساس است که قدرت بیشتری را در خود می یابند. اما هر چه بزرگ تر می شوند درمی یابند که این چیزها چندان خارق العاده نیست و دیگران هم چنین احساسات مشابهی را تجربه کرده اند. مسلماً رشد ، فرایند تمایز یابی از سایرین و البته فرایند درک متقابلی است که از جمله عناصر نزدیکی و وحدت بشمار می آید.گمان می کنم به تدریج که این آگاهی افزایش می یابد ؛تمدن هایی شکوفا می شوند که  خود را یگانه و تنها در نمی یابند ؛ بلکه در شادی و غمهای یکدیگر شریک اند.

با مطالعه‌ی آثار این نویسنده می‌توان چنین دریافت كه نوشته های او از ادبیات كلاسیك و ادبیات معاصر، از اپراها و آوازهای قدیمی مانند آثار مونته وردی (Monte Verdi)، تربیت مذهبی دوران كودكی و دانش او از علوم مختلف تاریخ و جغرافیا و روانشناسی، ادبیات و هنر تأثیر گرفته‌اند و جامع نگری او را به جهان هستی نمایان می‌سازند.

در آثار او رؤیا و خاطره نقش بسزایی دارند، او این دو عنصر را با واقعیت و تخیل، استادانه در هم می‌تند و دنیای شگفت‌انگیز دیگری خلق می‌كند. شخصیت‌های رمزآلود و مكان‌های وهم‌انگیز و امكان وقوع ناممكن‌ها فضای داستان‌های او را به‌وجود می آورند
بن‌مایه اصلی داستان‌های دیوید آلموند را خاطرات دوران كودكی او شكل می‌دهند. بسیاری از فضاها و شخصیت‌های داستانی او شخصیت‌های زمان كودكی و نوجوانی او انطباق دارند و تكرار بخشی از آن‌ها را در داستان‌های كوتاه و رمان‌های او نیز می‌بینیم. بیماری و مرگ پدر، مرگ خواهر كوچكش و نظر مادر در مورد فرشته‌ها، كلیسا، پرورش در یك خانواده مذهبی و شخصیتی به‌نام پدر اوماهونی در بعضی از داستان‌ها تكرار می‌شود. خرابه‌ها، انبارها و كارخانه‌های متروكه و بیش از همه فضای درون معدن و غار و به نوعی مكان‌های تاریك و پررمز و راز در اكثر رمان‌های او وجود دارند.
آلموند در آثار خود نشان می‌دهد بخش عمده‌ای از هویت انسان را گذشته و خاطرات و یادگارهای مادی و معنوی تشكیل می‌دهد. او از خاطره به عنوان نیرویی شفابخش نیز یاد می‌كند.
آلموند از موجودات ماورایی، روح و فرشته، طلسم و جادو در ساختارهای داستانی خود استفاده می‌كند. او اعتقاد مردم به جادو و طلسم و احضار روح، اعتقاد به خدایان و اعتقاد به دعا به درگاه خدا وخدایان را در آثار او می‌بینیم.

دیدگاه‌های فلسفی و هستی‌شناسانه‌ی او را در همه آثارش می‌توان دید. مرگ و زندگی، نور و تاریكی، غم و شادی، رنج و لذت. او شخصیت‌های خود را به وادی مرگ، تاریكی، غم و رنج می‌برد. اما در نهایت زندگی و نور و امید است كه پیروز می‌شود و اگر هم راه برگشتی نماند، معنایی در آن مرگ یا رنج می‌یابد.
آلموند از تنهایی و از سرگردانی انسان هم می‌گوید و راه گریز از آن‌را به زیبایی نشان می‌دهد. این نویسنده‌ی موفق سال‌ها در مدارس سابقه تدریس داشته و در حال حاضر دانش‌آموزانی كه به دلایل گوناگون مشكل یادگیری دارند، آموزش می‌دهد. پس اگر تا این حد نوجوانان را می‌شناسد و امیال و آرزوهای آن‌ها را در رؤیا و بیداری و تخیل آن‌ها به تصویر می‌كشد، عجیب به نظر نمی‌رسد.
به زعم نگارنده این نویسنده به دیدگاه‌های روانشناسی فروید و یونگ نیز نظر دارد. از طرف دیگر به دلیل همین آشنایی با محیط‌های آموزشی نگاه نقادانه‌ای او را نسبت به مدارس ملاحظه می‌كنیم.
او در یكی از داستان‌های خود از تكامل و دگرگونی، تغییر شكل دادن‌های بی‌نهایتی كه ما را به شكل امروزی درآورده است، می‌گوید و در داستانی دیگر از آفرینش انسان از خاك و دمیدن روح در او و بازگشتش به خاك سخن به میان می‌آورد.
داستان‌هایی كه یك واقعیت تاریخی را بیان می‌كنند نه فقط حاوی اطلاعاتی هستند و خواننده را در حال و هوای آن موقعیت خاص قرار می‌دهند بلكه بر بصیرت او می‌افزایند.
همه‌ی آثار او پررمز و رازند. او به شیوه‌‌ای استادانه واقعیت، تخیل، رویا و خاطره را از زمان‌های دورِ دور و حال در هم می‌آمیزد و واقعیت داستانی دیگری خلق می‌كند. آلموند دیدگاه‌های مختلف و حتی متضاد را در مورد هستی، جهان، آفرینش، امكانات و آن‌چه مربوط به این دنیا و آن دنیا است در بافتی منسجم می‌تند و ذهن مخاطب را به چالش برمی‌انگیزد و در نهایت تصمیم‌گیری را به عهده‌ی خود او می‌گذارد.

تاریخ آپلود : 05/04/2010

پیشنهاد سایت انیمیشن دیتا برای مطالعه بیشتر :
www.davidalmond.com


منبع لاتین :
http://www.forkids.it/2010/02/26/david-almond/

منابع فارسی :
وب سایت تخصصی کودکان اسلامی
خبرگزاری کتاب ایران
مروری بر آثار دیوید آلموند - نسرین وكیلی مترجم ادبیات كودك و نوجوان

http://www.chlhistory.org/andersen/node/147

داستانهای ترسناک و تولدی دوباره – نسرین وکیلی

http://www.ketabak.org/tarvij/node/1657

http://www.aftab.ir/glossaries/instance/book/28468

 مقاله پی دی اف داستان ،ترجمه و داستان کهن

©  Copyright 2010/ Animationdata.com & Partners