تلاش برای یاد دادن

نگاهی به جلوه های بصری مستند  " تلاش برای زندگی "

پژوهشگر و مؤلف : مهدی صنعت جو


 " پزشکان بالای سر بیماری ایستاده اند  که پیداست حال و روز خوشی ندارد و اگر وقت را از دست بدهند ؛؛ زندگی این بیمار بطور اساسی رنگ مرگ خواهد گرفت. در حال تماشای تلاش پزشکان و پرستاران هستیم که ناگهان دوربین به سمت بیمار می رود و   وارد بدن او  می شود ؛ اینجاست که سفر ما هم آغاز می شود  و  از دریچه دوربین با تلاش بدن برای مقابله با  بیماری  همراه می شویم  : وارد رگها می شویم ، به قلب و ریه سری می زنیم ، سلولهای عصبی را از نظر می گذرانیم و در نهایت از بدن بیرون آمده و دوباره خود را در اتاق عمل می یابیم. در جریان این رفت و برگشت ، مقادیر زیادی  اطلاعات نصیب ما می شود ؛ اطلاعاتی  درباره جزئیات تلاش بدن انسان برای زنده ماندن . " 

 

آنچه که بیان شد ، بن مایه اصلی Fight for Life یا تلاش برای زندگی  است . این مجموعه تلویزیونی ، مثال خوبی از قدرت جلوه های بصری کامپیوتری در کمک به انتقال مفاهیم علمی است  . هر چند دیدن لحظات دشواری که بیمار و خانواده او سپری می کنند  و مشاهده تصاویر واقعی از درد کشیدن و ناراحتی بسیار متأثرکننده  است ، اما در عوض ، بتصویر کشیدن و تشریح توانایی های بدن در مقابله با بیماری ها و آسیب های وارده خیالمان را راحت می کند ؛ زیرا در می یابیم ارتشی که در بدن شخص بیمار وجود دارد کار خود را بخوبی بلد است و او زنده می ماند !

این مجموعه که چندی پیش از شبکه چهارم سیمای جمهوری اسلامی ایران هم پخش شد یکی از نمونه های ناب کاربرد جلوه های بصری کامپیوتری در تهیه فیلمهای آموزشی است . هر چند از ساخت این مجموعه چند سالی می گذرد ؛اما پخش آن از تلویزیون ایران بهانه ای شد تا به جلوه های بصری کامپیوتری این برنامه  نیم نگاهی بیندازیم.  Fight for Life چندین جایزه از جمله VES 2008  را از آن خود کرده است . اگر بیننده آن بوده اید؛ مسلماً دریافته اید که چندین پله  بالاتر از مجموعه های تلویزیونی متداول قرار دارد . دقت بکار رفته در ساخت ، دقت در طراحی و پیاده سازی جلوه های بصری ،  چنان اعتباری به سری Fight for Life داده است که چندین مرکز علمی از آن بعنوان برنامه کمک آموزشی استفاده می کنند .

 

مدل جنین ارئه شده توسط Jellyfish  برای قسمت تولد مجموعه " تلاش برای زندگی "

نگاهی به مجموعه Fight for Life
Fight for Life مستندی شش قسمتی است  که هر بخش آن به یک دوره از زندگی اختصاص دارد  . در این مجموعه سعی شده با بررسی نمونه های واقعی واکنش های بدن به بیماری ها و جراحت ها به تصویر کشیده شود. تدوین خاص فیلم و استفاده از شیوه های نمایشی که در بیشتر اوقات حالتی سینمایی هم بخود می گیرد؛ از مشخصه های این مجموعه است .

در Fight for Life از گرافیک کامپیوتری به وفور استفاده شده و  این امکانات کاملاً در خدمت اهداف سازندگان است .  استفاده بجا و  هوشمندانه از جلوه های کامپیوتری و گره زدن  واقعیت با تصویرگری دیجیتال آنچنان بیننده را با خود همراه می کند که مخاطب در پایان هر قسمت ، ضمن درگیر شدن با روند درمان یک بیماری ،  کوهی از اطلاعات علمی و پزشکی هم نصیبش می شود ؛ اطلاعاتی که پیش از این در کتابها خوانده یا در تصاویر نه چندان گویای نشریات و برنامه های تلویزیونی دیده است .

همه چیز در حد بسیار خوبی کار شده و توجه به جزئیاتی نظیر پاشیدن ذرات بر روی لنز دوربین در نماهایی که دوربین در وسط راه گلبولهای قرمز یا کنار قلب قرار گرفته ،  باور پذیر شدن نماهای کامپیوتری را دو چندان کرده است. شبیه سازی عالی اندامهایی نظیر قلب و ریه و کبد و نورپردازی حیرت انگیز ، نوسان بین حالت واقعی و مجازی و تلفیق بسیار مناسب تصویرهای کامپیوتری و تصاویر واقعی باعث شده که این مجموعه به یکی از شگفت انگیزترین مجموعه های تلویزیونی تبدیل شود  .

 

انتخاب گروه و ایده یک خطی
برای انتخاب گروه جلوه های بصری ، در ابتدای کار از چندین شرکت خواسته شد تا انیمیشنی از  یک قلب در حال تپش را بسازند . در این میان Jellyfish Pictures موفق شد بهترین نمونه را ارائه دهد و به این ترتیب وظیفه ساخت جلوه های بصری این پروژه  به این استودیو سپرده شد. نتیجه زحمات Jellyfish  پیاده سازی حدود سیصد جلوه بصری کامپیوتری است که در طول این شش قسمت در لابلای صحنه های واقعی جاسازی شدند. 

ایده اصلی ، القای  این حس بود که گویی دوربینی درون بدن شخص کارگذاشته شده است و بیننده از نقطه نظر آن دوربین  اعضای داخلی بدن و تعامل بخشهای مختلف را از نزدیک مشاهده می کند. معمولاً  در نماها ، بیمار بهمراه کادر بیمارستان دیده می شود که دوربین با حرکت سریع در یک لحظه خاص وارد نقطه خاصی از بدن شده  و پس از نمایش نماهایی از درون بدن ،  دوباره بیرون آمده و فیلم به حالت واقعی خود باز می گردد. گروه جلوه های بصری موظف بود فضای بین این رفت و برگشت را با گرافیک کامپیوتری  پرکند ؛ با توجه به این نکته مهم که این پرش به دنیای گرافیک کامپیوتری خللی در روایت داستان ایجاد نکند و باعث بر هم خوردن تمرکز بیننده نشود و او باور کند که صحنه های درون بدن هم واقعی هستند .

به تصویر کشیدن چنین صحنه هایی بطوری که هم موجز باشد و هم قابل فهم ، یک اعلان جنگ واقعی به گروه  سازنده بود ،از جمله گروه جلوه های بصری فیلم . کار فیم برداری از صحنه ها ( که بیشتر به  بیمارستان مربوط می شد )  دو سال به طول انجامید و در طی این مدت چهار تیم فیلم برداری آماده بودند  تا در هر لحظه از شبانه روز به محل اعزام شوند . ممکن بود احتیاج شود  برای یکی از سوژه ها ،  سیصد ساعت فیلم ضبط شود و  لازم بود این میزان به  ده دقیقه کاهش یابد و این نشان می دهد که همه گروههای درگیر پروژه ، کار پیچیده ای در پیش داشتند. اما جنس مشکلاتگروه  جلوه های بصری بسیار متفاوت تر بود . کار ساخت جلوه های ویژه این مستند چهار ماه  بطول انجامید .

 

 

سبقت گرفتن  از زمان
کار تحقیق و توسعه  در حدود یک تا دو ماه پیش از شروع تولید  صورت گرفت. باید توجه داشت صرف چنین زمانی برای  یک کار تلویزیونی بسیار زیاد است.  بیشتر این زمان صرف بهبود روش های سایه زنی شد. در نتیجه اعضای گروه در حین تولید می دانستند به عنوان مثال در مرحله تلفیق چه کارهایی را باید انجام دهند . سه نوع جلوه اصلی باید ساخته می شد :  حالت نخست، جلوه ای نظیر فیلم برداری به روش اشعه ایکس را ایجاد می کرد  ؛ در این حالت  دوربین  از بدن سوژه  فاصله  داشت و با شفاف شدن رویه بدن ، بیننده قادر به مشاهده اجزای داخلی و اسکلت بیمار می شد:[ پی نوشت1 ]؛ بنابراین  لازم بود مدلی سه بعدی از بدن بهمراه  تمامی اعضای داخلی  ساخته شود ؛ به نحوی که از هر نظر ( قامت ، سن و حالت فیزیکی ) با نمونه واقعی مطابقت داشته باشد .حالت دوم به شاتهایی مربوط  بود که طی  آن دوربین بصورت آندوسکوپی وارد بدن می شد و اندامهای داخلی در نماهای بسیار نزدیک قابل مشاهده بودند. حالت سوم هم شامل  شاتهای میکروسکوپی می شد و این مورد آخر دشوار ترین بخش کار به شمار می آمد. زیرا هیچ مرجعی برای ساخت این نماها وجود نداشت ( شکل زیر )

 

 نمای میکروسکوپی ،دقت در جزئیات و نورپردازی کاملاً مشهود است. عمق میدان به خوبی اعمال شده است.

 صحنه های ساخته شده بایداز سوی چندین مرجع از جمله  پزشکان و کارشناسان بیمارستانهایی که در این پروژه همکاری داشتند ؛مورد تأیید قرار می گرفت تا از صحت نماها و جلوه های ساخته شده اطمینان حاصل شود .
 
پیش از اجرای  رندر اصلی ، یک طرح  متحرکسازی شده  بسیار ابتدایی از صحنه مورد نظر ساخته می شد و کلیپ هایی که با دوربین واقعی گرفته شده  بودند  ؛ با این طرح کامپیوتری ساده تدوین شده و نتیجه مورد بررسی قرار می گرفت . گروه سازنده می توانستند تغییرات احتمالی مد نظر خود را در این مرحله اعمال کنند . تنها در صورت تأیید این مرحله بود که گروه جلوه های بصری  وارد مرحله بعدی یعنی نورپردازی و رندر اصلی صحنه می شد .

در این پروژه از XSI (  محصول Softimage  )( پی نوشت 2 ) ؛ Syflex  ، RealFlow ( Limit )  ،  Mental Ray و Shake استفاده شد .

آمادگی های اولیه
کار با جمع آوری و بررسی تصاویر مرجع مناسب آغاز شد و نحوه عملکرد  بخشهای درونی بدن  و تعامل آنها با هم بخوبی مورد مطالعه قرار گرفت  .  از نظر گروه جلوه های بصری ، مشاهده و جمع آوری تصاویر مرجع مهمترین بخش کار بود ؛ خصوصاً در این پروژه که قرار بود دوربین مجازی به اندامهای داخلی و بافتها بسیار نزدیک شود .  برای دستیابی به این هدف اینترنت کمک بزرگی  بود. برای مدلسازی اندامهایی نظیر قلب و ریه جستجوی گسترده ای در اینترنت صورت گرفت . علاوه بر این ، گروه نمونه های واقعی را هم خریداری کردند و با وضوح بالا از آنها عکس گرفتند. به این ترتیب ، می توانستند مرجع مناسبی در زمینه نورپردازی ، خصوصیات ظاهری و فیزیکی نظیر نرمی و رطوبت در اختیار داشته باشند. توجه به این جزئیات در نتیجه نهایی، تأثیر زیادی داشت .

 استفاده از تصاویر اندامها و بخشهای داخلی بدن انسان منبع الهام خوبی بود و تصاویری که به این منظور  مورد استفاده قرار گرفتند نه تنها تصاویر علمی دقیقی بودند؛  بلکه عامل هنر و عناصری نظیر نورپردازی در آنها اعمال شده بود  و این برای گروه جلوه های بصری بسیار ایده آل بود .

در این میان  ، ساخت دنیای میکروسکوپی بسیار چالش بر انگیز بود. گروه قصد نداشت نماهایی نظیر آنچه در یک میکروسکوپ الکترونی دیده می شود ؛بسازد .دنیای میکروسکوپی که آنها می خواستند بسازند ؛باید واقعگرایانه از کار در می آمد و زوایای دوربین خاصی در نظر گرفته می شد . اما هیچکس بطور دقیق نمی توانست نظری بدهد که چنین نماهایی چطور بنظر می رسند و چطور باید ساخته شوند .هیچ مرجعی وجود نداشت و بخش اعظم کار  بر پایه حدسیات متعدد بنیان گذاشته شد .

زمانیکه عکسها و فیلمهای مرجع مورد بررسی قرار گرفتند؛  گروه آماده بود که وارد مرحله بعدی شود.

 

                                                  صفحه 1                    صفحه 2                     عناوین مطالب