گفتگو با مفاخر - گفتگو با استاد بی بدیل نگارگری ایران محمود فرشچیان-قسمت اول

گفتگو با هنرمند و استاد بی مانند نگارگری ایران ؛جناب استاد محمود فرشچیان-قسمت اول
گزارشی از : مهدی صنعت جو – مریم ثابت قدم اصفهان

تنها نه ز شاهان جهان تاج گرفتیم ؛    از فرق فلک ماه به تاراج گرفتیم
بگذر ز سر گیتی و گردون که حقیر است    ؛ ما کون و مکان در شب معراج گرفتیم
چون بحر که بر دشت کند عزم تطاول     ؛      نور ایم و سماوات به امواج گرفتیم
ما رحمت محض ایم، فنا گو بگریزد     ؛    فجر ایم و سحر ره به شب داج گرفتیم
برق ایم که یک شب به سراپرده ی ظلمت     ؛     صد شکر که چون شعله ی وهاج گرفتیم

از دیوان حکیم سید عباس معارف (رحمه الله علیه )

کسی نیست که در عرصه هنر و معرفت ،نام پر آوازه هنرمند و استاد برجسته ایرانی در عرصه نگارگری ، استاد محمود فرشچیان را نشنیده باشد.استاد در 4 بهمن 1308 در اصفهان دیده به جهان گشود. و در سنین خردسالی نزد اساتیدی برجسته همچون استاد امامی و بهادری کسب دانش کرد. و پس از گذراندن دوره هنرستان هنرهای زیبا به اروپا سفر کرد و سالهای متمادی به مطالعه آثار هنرمندان غربی در موزه ها ی جهان پرداخت. پس از بازگشت؛ در اداره کل هنرهای زیبای تهران فعالیت نموده و به مدیریت اداره ملی و استادی دانشکده هنرهای زیبا دانشگاه تهران برگزیده شد.در حال حاضر استاد در آمریکا ساکن هستند و طی مراسم و بزرگداشت هایی به ایران سفر می کنند.

سایت انیمیشن دیتا با کسب افتخاری بزرگ در طلب فیض از محضر این استاد عالیقدر ،حضور ایشان در تهران را مغتنم شمرده و طی چندین جلسه به گفتگوی تلفنی با خالق معجزه گر نگاره های عالم قدسی می نشیند:

مریم ثابت قدم :استاد بزرگوار ؛ زیبایی شگرف مشهود در آثار شما که به زعم بسیاری از کارشناسان و هنر دوستان ؛ تجلی ذات حق و نقشی از آفرینش عالم ملکوت است و به معجزه ای بی بدیل در عصر حاضر می ماند ؛ بدون شک ریشه در معرفت و حکمت اندیشه های ناب شما دارد . این معرفت از چه زمانی و در چه برهه ای از زندگی بر شما تأثیری چنین عمیق و ناب برجای گذاشت؟

من تنها نقاشی هستم که سعی کرده ام حتی المقدور روح و جان و تمام وجود خود را به ذات حق نزدیک کنم. و این معنویت همواره در کار من تأثیر گذاشته است. می دانید که راه های مختلفی برای رسیدن به مقصود که همان ذات پرودگار است ؛ وجود دارد . و چنین راهی نیز بر من آشکار شد تا در این مسیر گام بردارم. در کودکی و در آغاز کار که خود را شناختم ؛ بسیار به دور دستها و آسمان می نگریستم ؛ گویی در جستجوی چیزی ناشناخته بودم ؛ بدون آنکه دریابم چه چیز است؟ و هنوز هم اینچنین است. همواره بسیار عمیق در بحر طبیعت فرو می رفتم و این ها در پیشبرد هنر من بی تأثیر نبوده است..و البته اگر تظاهری نیز نباشد سعی کردم از لحاظ بندگی فرو گذار نکنم.
بنده ای که با تمام عشق و علاقه مندی ،خود را به خواست و مشیت الهی بسپارد ؛ تسلیم شود ...تسلیم..تسلیم.. تسلیم رضای پروردگار باشد ؛ همواره مورد عنایت الهی قرار می گیرد.

استاد محمود فرشچیان در فرهنگستان هنر طی مراسم تجلیل از خاندان تجویدی-عکس از مریم ثابت قدم

مهدی صنعت جو : با توجه به فرمایش و تأکید تان درباره اصالت هنر ، اگر که امکان دارد بیشتر در اینباره بفرمایید که منظور شما از اصالت چیست؟ چگونه می توان این اصالت را در کنار نوآوری ها گنجاند و آیا از نظر شما " هنر اصیل نوآورانه" عبارت درستی است؟

بشر در هر جایی که به دنیا آمده و زندگی خود را سپری می کند ؛روح و جسم و اندیشه اش متأثر از فضا و اتمسفر آن جا است. به طور مثال نقش و نگارهای یک فرش آنچنان بر ذهن یک کودک ایرانی تأثیر می گذارد که به تدریج با رشد او ،فضای ذهنی اش نیز تحت تأثیر مشاهدات دوران خردسالی شکل می یابد و در بزرگسالی با دیدگاه ها و ابتکارات خاص خود ؛ نو آوری هایی را در وجود خویش متبلور می سازد. و البته فردی که در راه هنر کار می کند ؛ اگر نسبت به آنچه می بیندصادق باشد ؛ می تواند راهی نوین را در پیش بگیرد. بدون شک یک هنرمند باید نو آور نیز باشد ؛ وگرنه هرگز نمی توان در یک مقطع ثابت حرکت نمود. این نوآوری ها در فضای ذهنیات و متأثر از دوران زندگی خویش متبلور می شود ؛ و با وجود این نوآوری ها است که انسان بیش از پیش به موفقیت نائل می آید ؛ و چه بسا قدم در همان حال و هوای اولیه گذاشتن خطا است. اقبال لاهوری در اینباره می فرمایند:

فروغ عالم خاکی به تازه کاری ها است مه و ستاره کنند آنچه پیش از این کردند

البته در این راه مطالعه بسیار مؤثر است . به ویژه در هنر نقاشی که در عرصه کاری من جای دارد ؛ می توانم به جرأت ادعا کنم که کل موزه های دنیا را به چشم دیدم و آثارشان را در ذهن پرورش دادم . تنها چیزی را که هرگز از یاد نبرده و از یاد نخواهم برد , ؛ اخلاص و بندگی به ذات الهی است.

ضامن آهو ، اثر استاد محمود فرشچیان- مشاهده تصویر بزرگتر

مهدی صنعت جو : با توجه به فرمایشات شما در ارتباط با اصالت هنر و نوآوری ها؛ آیا گمان می کنید وجود مباحث تکنولوژیک در عرصه گرافیک و نقاشی دیجیتال ؛ آیا نگارگری را مترقی می سازد یا محدودیتی را ایجاد می کند ؟ آیا باید نگارگری ایران در قالب تصاویری که همواره مشاهده کردیم باشد و یا می توان آن را در قالب یک فناوری نوین هم عرضه کرد؟

بدون شک چنین است.البته این متناسب به تعریف شما از نگارگری است . برخی هستند که فکر می کنند نگارگری را باید در چهارچوب مشخص و معین و لا تغییر قرار داد که من بدان معتقد و مقید نیستم. اگر هنری در چهارچوب خود باقی مانده و قید و بند یابد که کاری نکرده است. لذا به نظر من ؛ هر هنری از جمله نگارگری در طول زمان متأثر از تغییرات دوران ها متحول می گردد ؛ اما اصالت خود را حفظ می کند.نمونه بارز آن ؛ نقاشی چینی است که با ملاحظه آن در می یابید که نوآوری های زیادی در خود دارد ؛با این وجود روح و اصالت چینی هنوز در تمامی این نقاشی ها مستتر و شناخته شده است.لذا به گمان من اگر بخواهیم که نگارگری ایران نیز ماندگار باشد ؛ هرگزنباید در چهارچوبی مقید باشیم ؛بلکه باید سعی کنیم با حفظ اصالت آن ، روح و تفکری جدید را بر آن بدمیم.

این گفتگو ادامه دارد...

عناوین مطالب