ملاقات با مبارک در اختتامیه سیزدهمین جشنواره بین المللی عروسکی - فرهنگسرای نیاوران

نگارنده و عکاس : مریم ثابت قدم اصفهان

 

حقوق این گزارش برای سایت انیمیشن دیتا محفوظ است

 

عصر روز سه شنبه سوم مرداد 1389 مصادف با نیمه شعبان ، روزی متفاوت از سایر روزها بود. گوشه ای از شهر خاکستری تهران ،یعنی فرهنگسرای نیاوران  خود را برای ضیافتی خاص مهیا می کرد. ضیافتی از جنس هنر تئاتر عروسکی .
به محض اینکه به میدان نیاوران رسیدم ؛ بوی علف های مرطوب و پوسته نمناک خاکستری درختان سر به فلک کشیده آن خیابان زیبا و دل انگیز ،مرا به سمت فرهنگسرا هدایت می کرد. همانطور که به درب اصلی نزدیک می شدم ؛ از لابه لای حصارهای آهنین ، صندلی های مزین به روکش پارچه ای سفید رنگ همراه با فانوس های آویزان رنگین نظرم را به خود جلب کرد. لبان گشوده به سلام و چشمان در انتظار گذر لحظه ها ، نظاره گر تبسم خورشید بر شاخسار همیشه سبز بیشه ها بود.  و خورشید آن ضیافت هنری ،  چیزی نبود جز عروسک غول پیکر مبارک که توسط شاگردان استاد فرناز بهزادی و مهمان گرامی شان خانم فلور ماری فونتس ساخته و طی مدت جشنواره بین المللی ، زینت بخش محوطه تئاتر شهر شده بود.
 

 

به محض ورود ، بر و بچه های این گروه به همراه استاد فرناز بهزادی( پژوهشگر و کارگردان پیشکسوت نمایش عروسکی ) ؛ فلور ماری فونتس ( متولد شیلی و طراح نمایش های زنده و عروسکی ، مدرس در رشته های طراحی ، نقاشی و آکسسوار صحنه ) و استاد ایرج محمدی ( نویسنده ، کارگردان فیلم های آموزشی عروسکی و داور چندین دوره جشنواره های مختلف و استاد دانشگاه ) که خود را برای چیدمان اولیه عروسک آماده می کردند ؛ نظرم را جلب کرد. از اینکه به موقع می توانستم شاهد چیدمان اولیه باشم ؛ در پوست خود نمی گنجیدم. دانشجویان و علاقه مندان عروسک سازی ایران ، با همان شور و هیجان وصف ناشدنی پیشین خود ؛ شروع به گشودن بسته های مقوایی کردند که ابزار آلات مبارک در آن جای گرفته بود.

فرصت را مغتنم شمرده و به سمت استاد فرناز بهزادی  و فلور ماری فونتس رفتم تا گفتگویی کوتاه با این اساتید گرامی و خستگی ناپذیر داشته باشم. این در حالی است که فرمایشات خانم فلور ماری توسط استاد بهزادی ترجمه می شد:
 

مریم ثابت قدم : خانم فلور ماری ؛ قصد شما از سفر به ایران چیست و چه آموزشهایی را برای دانشجویان ایرانی در نظر دارید ؟

فلور ماری : من آمده ام تا کارگاهی برای دانشجویان نیمه حرفه ای عروسک ساز ارائه دهم.و تاکنون توانسته ایم عروسک غول پیکری به نام مبارک را با کمک بچه ها بسازیم.

مریم ثابت قدم : از آنجا که عروسک مبارک از جمله عروسک هایی با نماد مردمی در ایران قلمداد می شود ؛ آیا در حین اجراء ؛ چنین احساسی را در بین مردم دریافته اید؟

فلور ماری : من از استقبال مردم بسیار خوشحالم. و فکر می کنم که مردم این مبارک را بسیار دوست داشتند ؛ گویی متمایز از آن عروسک کوچکی است که همواره آن را دیده ایم.

 

 

مریم ثابت قدم : آیا در فرانسه نیز عروسکی را می یابیم که همانند مبارک در جایگاه مردمی قرار گرفته باشد؟

فلور ماری : بلی در فرانسه هم عروسک دستکشی به نام گنیول وجود دارد که در مراسم خیابانی از آن استفاده می شود.

مریم ثابت قدم: وقتی من نحوه ساخت این عروسک غول پیکر را مطالعه می کردم ؛ دریافتم که از مواد بازیافتی بوجود آمده است. آیا در فرانسه نیز با چنین تکنیکی عروسک های غول پیکر را می سازید؟

فلور ماری :در کمپانی من ، این شیوه در حال اجراء است و از مواد بازیافتی استفاده می کنیم تا ارتباط خود را با محیط زیست نشان دهیم.

مریم ثابت قدم : تکنیک و فرایند عروسک سازی در فرانسه چگونه است ؟ و شما فرایند عروسک سازی ایران را چگونه ارزیابی می کنید؟

فلور ماری : من دیدم که از خیلی سالهای پیش ، تکنیک پاپیو ماشه ( خمیری ) و چوب در ایران نیز رواج دارد. الان هم از یونولیت و دیگر موادی استفاده می شود که در فرانسه نیز موجود است.

 

مریم ثابت قدم : فعالیت گروه های دانشجویی ایران را چگونه ارزیابی می کنید؟

فلور ماری : از آنجا که مرتبه دومی است که به ایران سفر می کنم و تنها  شاهد جشنواره دوسالانه تئاتر عروسکی بوده ام ؛ فعالیت دانشجویان را مثبت ارزیابی می کنم. اما نمی دانم در زمان های دیگر و در خارج از جشنواره چگونه خواهد بود؟ ولی امیدوارم بقیه ماه ها نیز چنین باشد.

فرناز بهزادی : خوب بچه ها بخوبی کار می کنند و از دانشجویان خارجی کم ندارند. اما اینکه فقط دو سال یکبار این جشنواره برگزار می شود ؛ جای تأسف است ؛ این درحالی است که زندگی در عرصه تئاتر عروسکی ایران چندان جریان ندارد .

مریم ثابت قدم : تاکنون چه دستاوردها و تجربیاتی را از جشنواره بین المللی عروسکی اتخاذ کرده اید؟

فرناز بهزادی : مهمترین دستاوردی که این جشنواره ها  برای دانشجویان به ارمغان آورده است ؛ ارتباط جهانی شدن آن بوده است. ارتباط با گروه های خارجی بسیار  حائز اهمیت است. برخی از گروه ها نیز به خارج از کشور سفر رفته و تئاتر عروسکی ایران را برای هنرمندان خارجی قابل نمایش ساخته اند.

 

مریم ثابت قدم : افت و خیزهای  تئاتر عروسکی طی سالهای گذشته را چگونه ارزیابی می کنید؟

فرناز بهزادی : شاید از رویکرد تئاتری ، پسرفت هایی را شاهد بوده ایم. هرچند در دوران ابتدایی ، به دلیل عدم تکنیک های سینمایی ؛ عرصه تئاتر عروسکی با گسترش بسیار زیادی همراه بوده است.  اما از رویکرد تکنیکی ما به پیشرفت های بسیاری دست یافته ایم. بطوری که در اوایل جشنواره ها ؛  عروسک هایی را می دیدم که بسیار زشت بوده و از تکنیک های ابری بهره می بردند. درحالی که اکنون از نظر فرم و زیبایی شناختی ؛ تکامل بیشتری یافته و با ایده های بیشتری همراه شده اند و این امری عادی است ؛ زمانی که آزادی بیشتری نصیب بستر هنری گردد ؛ پیشرفت ها و خلاقیت های بیشتری نیز رقم می خورد.

 

مریم ثابت قدم : پس علاوه بر تکنیک ، یکی از شاخصه های مهم در پیشرفت و توسعه تئاتر عروسکی را مبحث زیبایی شناسی می دانید. آیا فعالیت های پژوهشی دانشجویان در این زمینه ها به نحوی بوده است که عرصه ای را برای ساخت عروسک های بهینه و با همان کیفیت مشابه خارجی فراهم آورد  تا بطور مثال در یکی از کارهای استاد غریب پور ،عروسکی از اطریش وارد نشود ؛و در ایران شاهد ساخت چنین عروسک هایی باشیم.

فرناز بهزادی :  من فکر می کنم سالها است که ما قادر به ساخت عروسک های خوب و با کیفیت بوده ایم. و شاید ورود این عروسک ها  از اطریش ؛ با آموزش تکنیکی  که کارگردان برای اعضای خود در نظر گرفت ؛ همراه بود. سالها است که ما از تکنیک نخی در ساخت عروسک ها بهره برده ایم ؛ گرچه شاید دقیقاً مشابه فرم اطریش نباشد؛ اما دانشجویان در این فضا بسیار مترقی بوده  و حرکات زنده تری را برای عروسک ها فراهم  آورده اند.

 

مریم ثابت قدم : آیا می توان امیدوار بود کارگاه ها صرفاً به بخش جشنواره متکی نشود و شاهد کارگاه های بیشتری به ویژه در بخش حرفه ای باشیم؟

فرناز بهزادی : من بعنوان یکی از اعضای هیأت مدیره مؤسسه یونیما امیدوارم که این مؤسسه اکنون  که  پس از پشت سر گذاردن سالها، گرد و غباری از خود زدوده است ؛ کارگاه های بیشتری را برگزار کند و بعنوان یک اتحادیه بین المللی نمایش عروسکی ؛ ارتباطات مازادی را فراهم آورد.

 

 

                                           صفحه 1               صفحه 2                عناوین مطالب